Functionele instabiliteit van de enkel, wat nu?

10-07-2018

Al langere tijd last van enkelklachten maar geen duidelijke oorzaak? Het kan zijn dat er sprake is van functionele instabiliteit van je enkel. Wat dit inhoudt en wat een fysiotherapeut voor jou kan doen lees je hier!

Wat is nu eigenlijk functionele instabiliteit van de enkel?

Een half jaar geleden door je enkel gegaan en nog steeds klachten? Ga je bijvoorbeeld nog steeds regelmatig door je enkel en belemmert dit je in je dagelijks leven of tijdens het sporten? Doet de enkel nog steeds pijn bij rennen op een onregelmatig veld of wanneer je springt en weer landt? Dit type klachten scharen we onder de overkoepelende term 'functionele instabiliteit'. Dit betekent dat er restklachten in de vorm van herhaaldelijk zwikken of een instabiel gevoel zijn blijven bestaan na een verzwikking van de enkel. Het kan zijn dat je hierdoor tevens angst ontwikkelt om de enkel te belasten. Er kan pijn ontstaan tijdens en na langdurige belasting, zoals een uur sporten of het maken van een lange wandeling. Het kan zo zijn dat de enkel na deze belasting weer wat dikker en/of stijver wordt. Het vervelende aan deze klachten is dat ze vaak leiden tot aangepast gedrag, een afwijkend looppatroon en problemen op het werk of met sporten. Zo ontstaat er een soort vicieuze cirkel waarin de klachten in stand worden gehouden en er eventueel zelfs andere klachten bij komen. Wanneer je je enkel immers probeert te ontlasten, ga je andere gewrichten, spieren en pezen zwaarder (en soms over-)belasten.

Hoe ontstaat functionele instabiliteit van het enkelgewricht?

Bij functionele instabiliteit heeft er geen volledig herstel opgetreden na het eerste moment van verzwikken. De vraag die in het vervolg van de fysiotherapeutische behandeling daarom centraal staat is: Waarom herstel je niet volledig en welke factoren staan het herstel in de weg? Factoren die van invloed kunnen zijn op het ontstaan en/of het voortbestaan van functionele instabiliteit zijn:

  • mechanische instabiliteit (instabiliteit door schade aan banden/gewrichtskapsel; banden zijn bijvoorbeeld te ver opgerekt);
  • verstoorde proprioceptie oftewel positiezin (het vermogen om de positie van het eigen lichaam waar te nemen);
  • verminderde spierkracht;
  • vertraagde reactietijd van spieren;
  • chronische synovitis (ontsteking van het gewrichtsvocht in het enkelgewricht);
  • verminderde beweeglijkheid van de enkel;
  • een inadequate wijze van omgaan met de klachten en
  • angst en onzekerheid over de stabiliteit van de enkel.

Door de pijn ga je vaak aangepast bewegen of sporten

Met name bij langdurige klachten gaan factoren zoals afname van spierkracht een rol spelen. Afname van spierkracht beïnvloedt namelijk het niveau van activiteit. Het niveau van activiteit beïnvloedt op zijn beurt weer de spierkracht. Wanneer je al langere tijd met enkelklachten loopt, is de kans groot dat je niet meer alles kunt doen wat je eerst wel deed. De belasting wordt dus teruggeschroefd, waardoor de spierkracht afneemt. Doordat de spierkracht afneemt wordt het lastiger om op hetzelfde niveau te blijven bewegen en bijvoorbeeld sporten. Zo werkt het twee kanten op. Vaak is er sprake van een combinatie van factoren die het herstel in de weg staan. Verstoorde positiezin zorgt bijvoorbeeld voor een verminderd reactievermogen van de spieren. Doordat de spieren minder snel dan anders reageren op een onverwachte beweging, kan het lichaam niet op tijd zijn balans terugvinden. Je merkt dan dat je niet stabiel op je been staat. 

Hoe kan fysiotherapie mij helpen de klachten te verminderen? 

De behandeling van jouw chronische enkelklachten zal met name gericht zijn op de herstel belemmerende factoren die in het onderzoek tijdens de intake bij Fysiotherapie HIER! naar voren zijn gekomen. In eerste instantie is het belangrijk dat je leert doseren. Het is niet realistisch om meteen van 20 naar 100 te gaan, dus de belasting zal langzaamaan opgebouwd moeten worden. Zo kunnen de structuren rondom de enkel wennen aan een steeds hogere belasting totdat het gewenste niveau van belasting is bereikt. Daarnaast zal er aandacht worden geschonken aan een normaal looppatroon. Het kan zijn dat je door de klachten anders bent gaan lopen, waardoor de balans tussen de verschillende spieren zoek is. Deze balans willen we uiteraard weer terugvinden! Door middel van training zal de stabiliteit verbeterd worden. Het is wel goed om te weten dat we de enkelbanden zelf niet kunnen trainen zoals we dat met spieren wel kunnen. Een enkelband is namelijk een passieve structuur die niet aanspant en ontspant. Wat we wel kunnen doen is het trainen van de kracht en het uithoudingsvermogen van de spieren en pezen om de enkelbanden heen, zodat deze sterk genoeg zijn om de stabiliteit te behouden. Wanneer dit systeem goed functioneert, komt het veel minder aan op de enkelbanden en is de kans veel kleiner dat er grote krachten op komen waar ze door zouden kunnen scheuren. Ook kunt u met specifieke oefeningen werken aan de coördinatie en de balans. Uiteraard helpen wij je graag bij het vinden van vernieuwde stabiliteit! 

Een fysiotherapeut van Fysiotherapie HIER! kan je looppatroon bekijken om te zien of dit oorzaak is van je klachten.

Blijf dus niet te lang doorlopen met instabiliteitsklachten! Hoe langer je er mee door blijft lopen, hoe langer het vaak duurt om weer te herstellen. Als je vandaag de eerste stap zet om aan je herstel te werken, komt de dag dat je alles wat je maar weer klachtenvrij wilt  kunnen doen snel dichterbij! 

Bron: Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie (2006). KNGF-richtlijn. Enkelletsel. Nederlands Tijdschrift voor Fysiotherapie, 116 (5). 

Heb je een vraag aan een fysiotherapeut? 

Niet direct fysiotherapie nodig, maar wel een vraag aan een fysiotherapeut? Vul dan onderstaand formulier invullen met je vraag, deze zal op werkdagen binnen 24 uur door een fysiotherapeut van Fysiotherapie HIER! beantwoord worden. 

Klik HIER! om uw vraag aan onze fysiotherapeut te stellen!

Een afspraak maken voor fysiotherapie in Heerenveen of Tuk (Steenwijk)?

De fysiotherapeuten van Fysiotherapie HIER! werken vanuit de praktijk in Tuk (Steenwijk) en Heerenveen. Je kunt telefonisch contact met ons opnemen op 0521-523157 of 0513-625694. Liever door ons gebeld worden? Vul dan onderstaand formulier in. Op werkdagen word je dezelfde werkdag nog terug gebeld!

Deel dit artikel gerust via social media! Alvast bedankt!

Geschreven door Marieke van Dijk, Fysiotherapeut bij Fysiotherapie HIER! Heerenveen en Tuk (Steenwijk)