Scoliose: wat is het en wat doe je eraan?

17-09-2019

Scoliose is simpel gezegd een kromme rug. De wervelkolom kromt als het ware naar de zijkant. Vaak draaien de wervels ook nog eens om hun eigen as. In dat geval is er sprake van een driedimensionale verkromming. De wervels groeien in één of twee bochten. Een verkromming van de wervelkolom met één bocht noemen we een C-vormige scoliose en eentje met twee bochten noemen we een S-vormige scoliose.

Die laatste variant komt het meeste voor. Op de afbeeldingen hieronder kun je zien dat de wervels daadwerkelijk in een C-vorm of in een S-vorm staan. Uiteraard is iedere scoliose verschillend en zijn dit slechts voorbeelden ter illustratie.

Een scoliose is vaak duidelijk zichtbaar wanneer iemand voorover buigt. Door de verkromming/verdraaiing is de rug namelijk asymmetrisch.  Er ontstaat aan één kant van de wervelkolom op borsthoogte vaak een bolling van de ribben die we gibbus noemen. Op de onderstaande afbeelding kun je zien hoe dit er uit ziet.

 

Volgens de Vereniging van Scoliosepatiënten zijn er in Nederland ongeveer 60.000 mensen met scoliose.

Aangeboren scoliose

15% van deze mensen heeft een aangeboren variant te pakken. Dat wil overigens niet zeggen dat de scoliose bij deze groep in de eerste levensjaren altijd al wordt gediagnosticeerd!

Integendeel, meestal wordt de kromming pas zichtbaar rond de leeftijd van tien jaar. De oorzaak van aangeboren scoliose is lang niet altijd bekend. Het kan bijvoorbeeld komen door een botafwijking, maar meestal is er niet zo'n duidelijke oorzaak aan te wijzen.

Verschillende oorzaken van scoliose

In 80% van alle gevallen van scoliose, zowel aangeboren als later ontstaan, is de oorzaak onduidelijk. Bij ontstaan op latere leeftijd, kan dit door het verouderingsproces komen.

Zoals je merkt, zijn er dus verschillende soorten scoliose. We kunnen deze soorten indelen in de volgende categorieën:

  • Scoliose zonder bekende oorzaak (idiopathisch)
  • Aangeboren scoliose (congenitaal)
  • Degeneratieve scoliose (degeneratie van een lang bestaande scoliose of nieuw ontwikkelde scoliose op latere leeftijd door veroudering en artrose)
  • Scoliose door verlamming van bepaalde spieren door een zenuw- of spierziekte (neuromusculair)

Naast deze categorieën bestaat er ook nog iets wat we een houdingsscoliose noemen. Dit is geen ''echte'' scoliose (vergroeiing van wervels), maar een verkromming in de rug door een verkeerde houding. Vaak is er hierbij sprake van een beenlengteverschil. Om het verschil in lengte te compenseren ga je anders staan en bewegen. 

Klachten bij scoliose

Mensen met scoliose kunnen last hebben van pijn in de rug en/of moeite hebben met bewegen. Zeker op iets oudere leeftijd kan scoliose zorgen voor pijn en daarnaast ook vermoeidheid. Ook kan het lastig zijn om te accepteren dat je rug er anders uit ziet dan die van anderen. Door deze klachten kan het hebben van scoliose een (grote) impact hebben op je dagelijks leven.

Kunnen we deze impact verkleinen of zelfs wegnemen?

Vooropgesteld: Hoe eerder een scoliose wordt ontdekt, hoe beter. Als scoliose in een vroeg stadium wordt vastgesteld, zijn er meer behandelmogelijkheden dan wanneer de diagnose pas op latere leeftijd wordt gesteld. Scoliose gaat namelijk niet vanzelf over. Integendeel zelfs. Wanneer er geen adequate behandeling wordt ingezet als een kind nog in de groei is, kan de scoliose nog (veel) erger worden en tot meer klachten leiden. Wat zijn dan de opties, zul je je afvragen? 

Er kan gekozen worden voor een periode van observatie, conservatieve behandeling (oefentherapie/brace) of een operatie.

Observatie van de klachten bij scoliose

Er wordt meestal voor observatie gekozen als er sprake is van een beginstadium van scoliose en er nog (zo goed als) geen klachten bij komen kijken. Een orthopeed kan dan in de gaten houden of de scoliose verergert of stabiel blijft.

Conservatieve behandeling met brace en/of fysiotherapie

Vaak wordt er gekozen voor conservatieve behandeling. Dit kan betekenen dat je een brace moet gaan dragen om verdere vergroeiing van de wervelkolom tegen te gaan. Dit kan de scoliose echter niet ongedaan maken, het zorgt er alleen voor dat het niet erger wordt. In veel gevallen kan hiermee uiteindelijk een operatie worden voorkomen. Het werkt helaas niet bij iedereen zo goed. Van tevoren is eigenlijk niet te voorspellen of een brace het gewenste resultaat zal hebben. Er zal misschien alsnog een operatie moeten plaatsvinden. 

Behandeling met een brace moet altijd met oefentherapie gecombineerd worden. Er kan ook alleen oefentherapie voorgeschreven worden, zonder brace dus. Oefentherapie heeft uiteraard ook als doel om verdere progressie van de scoliose te voorkomen en daarnaast ook om de spieren soepel en sterk te houden. Zeker wanneer je een brace draagt is dit belangrijk. Met een brace om hoef je je stabiliserende spieren namelijk minder te gebruiken, waardoor ze kracht kunnen verliezen. Bij jongeren is oefentherapie meestal gericht op het verbeteren van de houding, het sterker maken van spieren en het soepeler maken van gewrichten. Bij hen moet er actief worden gewerkt aan het voorkomen van verdere vergroeiing. Bij volwassenen is de groei uiteraard al voltooid en zijn de oefeningen vooral gericht op het verbeteren van de houding (en ademhaling als dat nodig is) en het verminderen van klachten. 

Wanneer kom je in aanmerking voor een operatie bij een scoliose?

Tot slot is er nog de mogelijkheid tot opereren. Dit wordt natuurlijk (gelukkig!) niet zomaar gedaan. In de meeste gevallen waarin er gekozen wordt voor een operatie, gaat het om kinderen/jongeren van jonger dan 18 jaar. Daarnaast moet de hoek van de verkromming dan zodanig groot zijn dat het geen zin meer heeft om een conservatieve behandeling te starten. Zo'n operatie is zeker geen pretje en is ook geen wondermiddel. De betreffende wervels worden door de chirurg namelijk aan elkaar vastgezet waardoor de verkromming wel verholpen wordt, maar de rug minder beweeglijk is dan voorheen. De wervels groeien vast in hun nieuwe positie. Deze verminderde beweeglijkheid moet opwegen tegen het vooruitzicht van verdere verergering van de scoliose en daarmee de klachten. Bij een zeer ernstige scoliose zouden er zonder operatie op latere leeftijd onder andere ademhalingsproblemen en vervroegde degeneratie van de rug kunnen ontstaan. 

Kortom: Scoliose is een aandoening die in veel verschillende vormen en met verschillende oorzaken voorkomt. Het belangrijkste is om samen een plan op te stellen dat aansluit bij jouw eigen, unieke situatie en jouw wensen en doelen! 

Fysiotherapie

Vind u het fijn om meer begeleiding te hebben, dan kan een fysiotherapeut u goed helpen!

Bij ons kunt u prima terecht voor fysiotherapie bij scoliose klachten. Fysiotherapie HIER! heeft een locatie in Tuk (Steenwijk) en Heerenveen. Onze deskundige therapeuten helpen u graag met het verminderen van uw klachten. Vul uw gegevens in op onderstaand formulier en u wordt binnen 24 uur teruggebeld voor een afspraak of informatie:

Alleen een vraag voor één van onze fysiotherapeuten? Ook dat is mogelijk, op werkdagen ontvang u binnen 24 uur een reactie. 

Stel HIER! uw vraag aan één van onze fysiotherapeuten

Meer lezen? 

Misschien zijn de volgende blogs ook interessant voor u: 

Wat kan ik doen bij nekklachten?

Een hernia, wat nu? 

Manuele therapie ("kraken?!)

Lage rugklachten, gewoon uw zwakke plek? 

HardNEKkige klachten... (nekklachten)

Dit bericht delen via social media? Graag! Dat kan via de onderstaande knoppen:

Bron afbeeldingen: www.orthopedie.mumc.nl

Geschreven door Marieke van Dijk, Fysiotherapeut bij Fysiotherapie HIER! Heerenveen en Tuk (Steenwijk)